Хвалил хIакъалъулъ

Дуда лъай, балугълъарав чиясе хвел гIемер рехсей кIвар цIикIкIарал суннатаздаса цояб букIин. Гьеб рехсезе ккола мацIалдалъунги, гьединго ракIалдалъунги, беразда цебеги чIезабун. Хвел гIемер рехсеялъ квербакъи гьабула ТIадегIанав Аллагьасул амраби тIуразаризе, Гьес гьукъарал жал рехун тезе.

Живго салат-салам лъеяв Аварагас амруги гьабуна хвел гIемер рехсейилан. Гьес абуна:
"Нужеца гIемер рехсе жинца лазатал къотIизарулеб жо", — абун, ай хвел гIемер рехсейилан. ГIемераб жоялъулъ хвел рехсани, гьелъ гIемераб жо дагьлъизеги гьабула дагьаб жоялъулъ рехсани, гьелъ гьеб дагьаб жо гIемерлъизеги гьабуна. Ай дунялалъул боцIулги хьул халалъиялъулги гIемерлъи хвел рехсеялъ дагьлъизабула, ва дагьаб лъикIаб гIамал гIемер хвел ракIалде щвезабуни, гьелъ цIикIкIинабула. Гьединго хIадисалда бачIана: "Нужеца хвел рехсей гIемер гьабе, гьелъ мунагьал тIаса инарула, ва дунял рихинабула", — абун. Ай хъантIун дунял гьабиялдаса гьукъула, буголъиялда аскIоб нужеца хвел ракIалде щвезабуни, гьелъ гьеб рихинабула, мискинлъиялда аскIоб нужеца хвел ракIалде щвезабуни, гьелъ нуж нужер магIишаталдалъун рохизарула. Хвел гIемер рехсезе кколезда гьоркьоса вахъула гIелму тIалаб гьабулев чи.
 Имам Гъазалияс абуна: Ахирлъун хвелги бугев, бусенлъун ракьги бугев, ракIгъезабулеб гьудуллъун хIутги бугев, Мункар-Накир аскIов гIодовги чIолев, чIолеб бакIлъун хобги бугев, рещтIунеб бакIлъун ракьул чехьги бугев, дандчIвалеб бакIлъун къиямасеб къоги бугев, вуссунеб бакIлъунги ЖужахI яги Алжан бугев чиясе кигIанха рекъараб бугеб хвалил гурони пикруги гьабичIого тезе, гьелъул гурони рехсейги гьабичIого тезе, гьелъул гурони ургъелги гьабичIого тезе. Живго хваразулъги рикIкIине, хабал агьлулъунги вихьизе гьесдарекъараб букIинарищ, щайин абуни, бачIунебщинаб жо гIагараб бугелъул, рикIкIадаб жо бачIунареб жо кколелъул", — абун.
Дунялалда жанив тIерхьарав, гьелъул шагьватал (лазатал) рокьулев чийин абуни, хвел ракIалде щвезабиялдаса гъапуллъула, гьес гьебги рехсоларо, гьесда гьеб ракIалде щвезабуни, гьебги гьесие бокьуларо.
ГIадамалги лъабго тайпаялде рикьула: дунялалда жанир тIерхьаралги, тавбу гьабуралги, Аллагь лъалелги.
Дунялалда жанив тIерхьарав чиясда хвел ракIалде щоларо, щваниги гьесул кодоса дунял борчIиялъухъ ракI унтула, хвел рехсеялъин абуни гьев Аллагьасдаса дагьавги рикIкIад гьавула.
Тавбу гьабурав чияс хвел гIемер рехсола, Аллагьасукьа хIинкъиги хIелиги рекIелъ бижизе, цинги тIагIаталъе цIакъ яхIги бахъизе. Тавбу камиллъилалдегодай хвелаян ккун, ахираталде босулеб жо хIадур гьабилелдего хвалицадай хъамилаян хIинкъун вукIуна гьев. Цин-цин гьесда хвел рихуна. Гьесие хвел рихиналъе гIузру буго. Гьединлъидал гьев ккола Аллагь дандчIвазе рихарав чи Аллагьасе гьевги дандчIвазе рихуна" — ян, абурал салат салам лъеяв Аварагасул рагIабазда гьоркьове.
Аллагь лъалев гIарифин абуни, кидаго хвел рехсолев вукIуна, хун хадуса гьесие вокьулев Аллагьгун данд чIвазе къотIи букIиналъе гIоло, рокьи ккарав чиясда кидаго кIочонарелъул вокьулев дандчIвазе къотIи гьабураб заман. Гьав чиясдайин абуни гIемерисеб мехалъ хвел кватIулеблъунцин бихьула ва гьесие бокьула гIасилъабазул рокъоса живго хвасарлъизе, гIаламалъулго БетIергьанасул мадугьалихъеги жив щвеялъе гIоло хвел тIаде гIунтIизе. ХIузайфат асхIабасде хвел гIунтIараб мехалъ гьес абунила, бищун хIажатаб гIужалъ щванилан вокьулев тIаде.
Гьадинал пикрабазда тIадчIей гьабиялъги хабзалазде зияратал гьариялъги, унтарал гIадамал рихьиялъги, кидаго хвел ракIалде щвей цIи гьабула, ахирги гьеб гIемер ракIалде щун бералда цебе гIужлъунги гьабун вугони, гьеб мехалъ хьул буго гьев хвалиеги хIадурлъизе, гуккулеб дунялалъул рукъалдасаги рикIкIалъизе.
Цо нухалъ Ибнул МутIигI жиндирго минаялъухъги балагьун гьелъул берцинлъиялъ гIажаиблъизавураб мехалъ, гIодизеги гIодун гьес абуна: "Хвел букIинчIебани дун дудалъун вохилаан, руссин хабаде букIинчIебани дунялалдалъун нижер ракIалги хIалхьилаан", — абун. Цинги цогидазда гьаракь рагIуледухъ кутакалда гIодана. (ИхIяалдаса босана, цо дагьаб къокъги гьабун).

Хвалие хIадурлъиялъул баян
Хвалие хIадурлъи чара гьечIого гьабизе ккола: хвел тIаде щвелалде лъикIал гIамалал гIемер гьарун, къабихIал гIамалал рикIкIад гьарун, шартIал тIурараб тавбуялде хехлъи гьабун. Тавбуялъул шурутIалги ккола: мунагьаздаса ватIалъи, мунагьаздаса пашманлъи, кIиабизе гьезде вуссунгутIизе къасд гьаби, чияр хIукъукъал мал нахъ буссинаби, тараб как-кIал, закагIат гIадал жал рецIи, гъибат-бугьтан рогьо бай гIадал жалазул хIалаллъи тIалаб гьаби.
Шабрамулияс абуна: "Чияр зулму, налъи-хIакъ тIад буссинабизе рес бугони, гьеб буссинабун гурони тавбу къабуллъуларо, рес гьечIони, рес ккараб мехалъ буссинабиялде къасдги гьабун тавбу гьабуни гьеб къабуллъула", — абун. Гьеб къабуллъизе кканиги жинда зулму гьабурасдаги (ай, мазлумасдаги) лъазе ккола, лъазабизе рес рекъечIони жинда тIад бугеб жо гьесул рухIалдаса садакъаде кьела. БетIергьан тIагIараб боцIилъунги хал гьабун тIад буссинабизе рес гьечIеб гьев мазлумасул байтулманалде кьуни боцIи, гьебги бегьула, ай байтулмал хIалтIулеб батаниха. Байтулмалалъ мустахIикъал чагIазухъе щвезабуларилан кканани, гьеб мехалъ мазлумасул рухIалдаса жинцаго садакъаде кьуни лъикIаб буго.

Васияталъул баян
Васият гьабизе суннатаб буго, гьелде ахIулел гIемерал хIадисалги рачIана. Салат салам лъеяв Аварагас абуна:
Ай цодагьабниги боцIи-малги бугев васият гьабизеги ракIалда бугев бусурманчиясул ихтияр гьечIо цадахъ хъвараб васият лъун гурони кIиго сордоцин борчIизе. КIиго сордойин абураб рагIул мурадги, цо чIараб заман гьечIо, ай кигIан дагьабниги заман базе рекъараб гьечIо цадахъ хъвараб васият букIун гурониян абураб магIна буго. Гьедин хъван буго "ХIафани гIалаф жамигIи ссагъиралда". Васият гьабизе ракIалдаго гьечIев чи цIакъго-цIакъ цIикIкIун какарав вуго васиятги гьабизе бокьун гьеб гьабичIого халат бахъинабулев чиясдаса. Ибну Мажигьицаги бицана, ссалат ссалам лъеяв Аварагас абунилан: "Васияталдаса махIрумлъарав чи кIудияб лъикIлъиялдаса махIрумлъарав чи ккола, васиятги гьабун хварав чи гьев битIараб нухалдаги суннаталдаги, такъваялдаги, шагьидлъиялдаги хола, мунагьал чураравлъунги хола", — абун. Гьединго хIадисалда бачIана, васият гьечIого хварав чиясе хабалъ кIалъазе изнуги кьоларо, хваразухъе гьесги гьесухъе хваразги зияраталги гьаруларилан. Гьедин буго ХIанафиялда.
 Лъабил бутIаялдаса цIикIкIараб жоялдалъун васият гьабизеги карагьатаб буго, кьучIаб рагIи буго гьедин абулеб. Лъабил бутIаялдаса цо дагьаб камизабураб лъикIабцин буго. Лъабил бутIаялдаса цIикIкIинабураб хIарамаб бугилан абулелги руго. Хун хадуб варисзабаз бегьизабуни лъабил бутIаялдаса цIикIкIараб жо билъанхъизеги гьабула, гьабичIонани нахъги чIвала. Лъабил бутIаги, холеб къоялъ букIараб боцIудаса хIисаб гьабула.
Васият гьабураб жоялдаса, яги гьелъул цо бутIаялдаса вуссинеги (ай хвезабизеги) ихтияр буго. ЧIаго вукIаго гьабураб садакъаги васияталдаса хирияб буго. Гьаб цебеккун рехсараб жо кинасго гьабизе рекъараб жо буго. Унтарасе бищунго рекъараб буго, гьев хвалиде цIикIкIун гIагарлъарав вугелъул. ЛъикI лъалев Аллагь вуго.

Унтарав чияс гьабизе беццараб пишаялъул баян
Унтарав чиясе суннатаб буго жиндир гIамал хасият берцин гьабизе, дунялалъул ишазул хIакъалъулъ дагIба-рагIи гьабичIого тезе, жиндир хурхен бугел гIадамал, хъулухъчи, чIужу, лъимал, мадугьал, гьудул, цадахъ хIалтIулев чи, киналго рази гьаризе. Гьединго Аллагьасе шукру гьабулевлъун, Гьесдехун ракI лъикI гьабулевлъун, занну (пикру) берцин гьабулевлъун вукIине. Хасго гьеб гьабизе ккола хвалил унтиялъул гIаламатал тIаде щварав чияс. Муслимица бицараб кьучIаб хIадисалда абулеб буго: «Нужер цонигияв киданиги, хвезе чIоге, ТIадегIанав Аллагьасдехун пикру берцин гьабун гурони", — абун. Масала, Аллагь дида гурхIула , Гьев дида тIасаги лъугьуна, дие гIазаб кьеялдеги дир гIибадат — тIагIаталдеги Гьесул хIажалъи ккараб жо, щибниги гьечIо — абун, пикру лъикI гьабизе ккола.
ЧIаго хутIиялдаса хьул къотIарав чиясе абизе суннатлъула:
"Аллагьумма агIинни гIала гъамаратил мавти, Аллагьумагъфирли вархIамни ва алхIикъни бирафикъил агIла", — абун. (МагIна: "Я дир Аллагь Дуца дие кумек гьабе хвалил гучаздаги ва хвалил мехтелаздаги данде, я дир Аллагь Дуца дир мунагьалги чуре, мун дидаги гурхIа бищун ТIадегIанав гьалмагълъиялдеги дун нахъ регIизаве").

Унтарасухъе ваккизе арас гьабизе суннатлъулеб жоялъул баян
Унтарасухъе арас унтарасда сабур гьабеян абизе суннатлъула, унтиялдалъун гьесул ракI лъикI гьабизе суннатлъула: иншаАллагь унти тIаса ина абун, унтиялъул гьесие бугеб кIудияб кириялъул бицун. ХIатта цояс абуна унтарав чиясул цо сагIат яги цо къо гьесие биялдаса хирияб бугилан. Гьелъул магIна кколаро Аллагьасда унти гьареян абураб Аллагьасда кидаго сахлъиги-саламатлъиги гьаризе ккола.
Дагьабниги сахлъиялде хьул бугев унтарасе сахлъагиян дугIа гьабизеги суннатаб буго. ДугIаялъулги бищун хирияб: анкьцIул "Асъалукал гIазима, раббил гIаршил гIазими ан яшфияка бишифайгьи" — абун аби буго. МагIна: Дица гьарула кIудияв Аллагьасдалъун, кIудияб гIаршалъул БетIергьанасдалъун, Гьес мун жиндирго даруялдалъун сахлъизавегиян. Амма гьев унтарав чи чIаго хутIиялъулъ бусрубабазе зарар бугони, гьесиени сахлъаги абун дугIа гьабизе суннатлъуларо, хIатта балъго хвагиян дугIа гьабунигицин бегьунгутIи гьечIо… "Шабрумулси".
Унтарасе дару гьабизе яги квана-гьекъезе бокьулеб гьечIони гьесда хIал гьабизе карагьатаб буго, хIал гьабиялъ гьесие къварилъи, квал-квал цIикIкIинабулелъул. ХIадисалдаги абулеб буго: "Нужеца унтаразда кванай-гьекъей абун хIал гьабуге, гьел живго Аллагьас кваназеги гьарула гьекъезеги гьарула," — ян.

Унтарав чи хвеялда хIинкъи бугеб мехалъ гьабизе кколеб жоялъул баян
Унтарав чи хвеялда хIинкъараб мехалъ хIеренго гьесул тавбуялде хьул лъезабизе суннатаб буго. Хасаб гьелъул хIакъалъулъ калам гьабичIого бицунеб харбилъ рекъон ккараб бакIалда тавбуялъул бакка-бахъи гьабила. Гьединго васият ракIалде щвезабизеги суннатлъула, гьесул Аллагьасдехун пикру берцин гьабизеги суннатлъула, Аллагьасул гурхIел-рахIмат гьесда ракIалде щвезабун, Аллагьасул цIоб гIатIидаб букIиналда тIоритIелал гьарулел хIадисал гьесие рицун. Хьул къотIи тIаса инабулел гьесулго лъикIал гIамалалги рехсела, живго Исламалъул агьлу как балев кIал кколев чи вукIинги ракIалде щвезабила, Аллагь тIаса лъугьине бокьулев вукIинги ракIалде щвезабила, вагIзаги цIикIкIинабила, гьесда жиндиего дугIа гьабеянги гьарила, гьуинал махIал гьарила, берцинлъи рацIцIалъи гьабизабила, Къуръан цIали, Аллагь рехсей, лъикIал чагIазул бицен гьаби гIадал жал гIемер гьаризарила. Унтарасул гIагарлъиялдаги малъила гьесда гурхIел гьабеян, сабруялда гьесул тIалаб гьабеян.

РухI бахъулеб гIужалъ гьабизе рекъараб жоялъул баян
Холев вукIиналъул гIаламатал загьирлъараб гIужалда, гьев кваранаб хьибилалдеги вегизавун, гьесул гьумер къилбаялдехун буссинабила, кваранаб хьибилалда вегизавизе захIмалъулеб бугони, квегIаб хьибилалда вегизавила, гьединги захIмалъулеб бугони мугъалда вегизавила, бетIерги цодагьаб борхизегьабун, гьумерги, хIатIил жанисел рахъалги къилбаялдехунги руссизе гьарун мугъалда вегизавила.
Холев чиясда, аскIоб балугълъичIев ватанигицин, мех-мехалда абизе суннатаб буго "Ла илагьа иллаллагь" абун, ай мех-мехалда гьеб абун гьесда ракIалде щвезабила, гьеб калима гьесги абизе букIине. Салат-салам лъеяв Аварагас абуна: "Нуж холев чиясда аскIор чIа, гьесда цебе "Ла илагьа иллаллагьги цIале, гьесда Алжаналъул рохелги бице, кигIан хIалимавги чи хIайранлъулеб заман буго гьеб, шайтIанги гьеб гIужалда инсанасде бищунго цIикIкIун гIагарлъула. Дир нафс кодосев АллагьасхIаги Малакул мавт вихьи азарцIул хвалчен кьабиялдасаги захIматаб буго, дир нафс кодосев АллагьасхIаги, инсанасул рухI бахъуларо цо-цоккун гьесул лага унтичIого", — абун. Гьаб хIадис Абу Нугьаймица бицана.

 "Лаилагьа иллаллагь" абураб рагIи ракIалде щвезабулев чиясулги, ракIалде щвезабиялъулги баян
Гьеб ракIалде щвезабулев чи вукIине суннатаб буго, варисги гурев, тушманги гурев, хасдалъул агьлулъун вугевги гурев чи. Щайин абуни, ай холев чиясда ракIалде ккечIого букIине гьезие жив хехго хвезе бокьун бугилан. Гьел лъабалго гурони гьезда аскIор ратичIони, аскIор гьоркьосаги варисас ракIалде щвезабила, варисзабазда гьоркьосаги бищун гурхIулес ракIалде щвезабила. Варисзаби гьечIого тушманги, хIасад бугев чиги ватани, хIасад бугевас ракIалде щвезабила. Шайин абуни хIасад бугев чиясул зарар тушманасул зараралдаса дагь кколелъул. Гьедин хъвалеб буго Шабрумулсияс.
Гьеб калима ракIалде щвезабиги цIакъ гурхIун, гIодоре риччан букIине ккола, дуца абеян унтарасда амруги гьабиларо, тIад чIун тIалабги гьабиларо гьеб абизе, гьебги захIмалъун гьесие, гьеб калима рихине гурилан. "Бушрал карималда" хъвалеб буго: Холесда аскIоб ракIалде щвеялъе цебе цо нухалъ абила: "Ла илагьа иллаллагь", — абун, гьес абичIони, хадубги такрар гьабила, гьес абуни кIиабизе гьесда цебе гьеб такрар гьабиларо, гьес абун хадуса гьев кIалъанани гурони. Мурад буго гьесул ахирисеб калам "Ла илагьа иллаллагь" абураб букIин. КьучIаб хIадисалда абулеб буго:
"Жиндир, ахирисеб калам "Ла илагьа илла ллагьалда" лъугIарав чи Алжаналъуве лъугьуна" -абун, ай, гьев хIисаб-суал гьечIого тIоцеве Алжаналде лъугьунезулъ вукIунила.
Холев чиясда лъим къулчIизабиялъул баян
РухI бахъулев чиясда лъим къулчIизабизеги суннатаб буго, рухI бахъиялъул хIал щвараб мехалъ гьев къечолелъул. Холеб мехалъ гьев шайтIаналъ мекъса ккезавиялдаги хIинкъи буго.
ХIадисалда буго «щайтIан гьуинаб лъинги босун бачIунила холев чиясда аскIобе ва гьелъ абулила дун гурони магIбуд (лагълъи гьабизе кколеб жо) гьечIилан абе дуе дица лъим кьела» абун.
РухI бахъулев чиясда лъим къулчIизабизе сунналъула гьев лъеде хIажалъиялъул гIаламатал загьирлъун гьечIониги. Амма гIаламатал загьирлъун ругони, гьесие лъим кьезе тIадаб буго, гьедин буго "Нигьаяталда".
РухI бахъулеб гIужалъ "Ясин" ва "р-рагIди" абурал суратал цIалиялъулги, гьелъул хIикматалъулги баян
Гьединлъидал рухI бахъулев чиясда аскIоб тIатун "Ясин" цIализеги суннатлъула, балъго "сурату ррагIди" цIализеги суннатлъула. "Ясин" цIалиялъул хIикмат-гьесда "Ясиналда жанир рехсарал, къиямасеб къоялъ тIаде рахъинариги, гьенир кколел ахIвалалги ракIалде щвезари буго. "Сурату р-рагIди" цIалиялъул хIикмат — рухI бахъи бигьа гьаби буго. Холев чиясда аскIоб гьеб кIиябго сурат цIаланани, гьев чи лъедаса гIорцIун хола, хабалъеги лъугьунаян буго хIадисалда.
Гьезул кинабха цебе ккезабилеб? Цояз абулеб буго, "Ясин" цебе ккезабилилан, гьелъул хIакъалъулъ рачIарал хIадисал кьучIал ругелъул, — абун. Цогидаз абулеб буго "сурату р-рагIди" цебе ккезабилилан. Гьаниб рекъараб буго рухI бахъулев чиясул хIалалъухъ балагьизе, гьев чи бичIчIиялдаги ватани, къиямасеб къоялъ тIаде рахъиналъул пикру гьабуледухъги гьеб ракIалде щоледухъги ватани, "Ясин" цебе цIалила, ватичIони "РагIди" цебе цIалила. Гьедин абуна Шабрамулсияс. Гьединго хIадисалда бачIана, МухIаммадил умматалъул каки чури букIун, рацIалъиялда холев чиясда акIов жинда салам лъеяв ЖабрагIил малайк вукIунилан, гьединлъидал унтарав чиясги, холев чиясги хIаракат бахъизе лъикIаб буго каки чуриялда даимлъизе. Гьесда аскIор ругезги хIаракат бахъизе ккела лъикIаб гурони жо бицинчIого рукIине, малаикзабаз гьез абураб жоялъе аминилан абулилан бугелъул.
Хун хадуса гьесул берал къанщизариялъулги, хварасул нилъу бухьиналъулги, рищалаби тамах гьариялъулги баян
РухI бахъулев чи хвей хIакълъараб мехалъ, гьесул берал къанщизаризе суннатаб буго, бералги рагьун хутIун гьесул сурат сурун бихьичIого букIине. Берал къанщизарулев чияс гьал рагIабиги абила: "Бисмиллагьи ва гIала миллати расулиллагьи", — абун. (МагIна: "Аллагьасул кумекалдалъунги Аллагьасул Расуласул диналда рекъонги" (саллаллагьу гIалайгьи ва саллам). ГIебаб чIартидалъун гьесул нилъуги бетIерги, кIиябго цадахъ бухьинеги суннатаб буго, гьакIкIараб кIалдиса жанибе хIутI-хъумур гIадаб жоги лъугьине хIинкъи бугелъул, хварасул сипатги сурукълъичIого букIине.
Гьединго суннатлъула килщалги, цогида рищалабиги тамах гьаризеги, кверал гъуждуздехун сукIизарун, махIу мачIалдехун сукIизабун, мачI чехьалдехун сукIизабун, хадур ритIизарун. Тамах гьаричIони, цIорон хадуса киналго рищалабиги къвакIун чIола ва чурулесе гьев чуризеги захIмалъула. Щайин абуни рухI батIалъараб сагIаталъ чорхолъ хинлъи букIаго рищалаби рагъа-рачаризаруни гьел тамахго чIола, цIорон хадусайин абуни гьел тамах гьаризе рес букIунаро. Холаго гьесда тIад букIараб ретIел бигьа гьабун тIаса бахъила, гьесул черхалда махIкIутIи хехлъичIого букIине. ТIадагьаб пардав тIадеги рехун, бетIералдаса хIатIазде щвезегIан гъоркьанги кIиябго рагIал ккезабун, черх бахчизабила.
РетIел бахъулаго, тIад пардав рехулаго хварасул черх загьир гьабиялдасаги цIунила, хасго цIунила гIаврат загьирлъизе теялдаса. Ракьалдаса борхизеги гьабун, я тахида, яги цоги жоялда тIад, босенги гъоркь лъечIого жаназаги лъела. Щай абуни, бусадул хинлъиялъ жаназа хисизабизе рес бугелъул.

"Лаилагьа иллаллагь" абураб рагIи ракIалде щвезабулев чиясулги, ракIалде щвезабиялъулги баян
Гьеб ракIалде щвезабулев чи вукIине суннатаб буго, варисги гурев, тушманги гурев, хасдалъул агьлулъун вугевги гурев чи. Щайин абуни, ай холев чиясда ракIалде ккечIого букIине гьезие жив хехго хвезе бокьун бугилан. Гьел лъабалго гурони гьезда аскIор ратичIони, аскIор гьоркьосаги варисас ракIалде щвезабила, варисзабазда гьоркьосаги бищун гурхIулес ракIалде щвезабила. Варисзаби гьечIого тушманги, хIасад бугев чиги ватани, хIасад бугевас ракIалде щвезабила. Шайин абуни хIасад бугев чиясул зарар тушманасул зараралдаса дагь кколелъул. Гьедин хъвалеб буго Шабрумулсияс.
Гьеб калима ракIалде щвезабиги цIакъ гурхIун, гIодоре риччан букIине ккола, дуца абеян унтарасда амруги гьабиларо, тIад чIун тIалабги гьабиларо гьеб абизе, гьебги захIмалъун гьесие, гьеб калима рихине гурилан. "Бушрал карималда" хъвалеб буго: Холесда аскIоб ракIалде щвеялъе цебе цо нухалъ абила: "Ла илагьа иллаллагь", — абун, гьес абичIони, хадубги такрар гьабила, гьес абуни кIиабизе гьесда цебе гьеб такрар гьабиларо, гьес абун хадуса гьев кIалъанани гурони. Мурад буго гьесул ахирисеб калам "Ла илагьа иллаллагь" абураб букIин. КьучIаб хIадисалда абулеб буго:
"Жиндир, ахирисеб калам "Ла илагьа илла ллагьалда" лъугIарав чи Алжаналъуве лъугьуна" -абун, ай, гьев хIисаб-суал гьечIого тIоцеве Алжаналде лъугьунезулъ вукIунила.
Холев чиясда лъим къулчIизабиялъул баян
РухI бахъулев чиясда лъим къулчIизабизеги суннатаб буго, рухI бахъиялъул хIал щвараб мехалъ гьев къечолелъул. Холеб мехалъ гьев шайтIаналъ мекъса ккезавиялдаги хIинкъи буго.
ХIадисалда буго «щайтIан гьуинаб лъинги босун бачIунила холев чиясда аскIобе ва гьелъ абулила дун гурони магIбуд (лагълъи гьабизе кколеб жо) гьечIилан абе дуе дица лъим кьела» абун.
РухI бахъулев чиясда лъим къулчIизабизе сунналъула гьев лъеде хIажалъиялъул гIаламатал загьирлъун гьечIониги. Амма гIаламатал загьирлъун ругони, гьесие лъим кьезе тIадаб буго, гьедин буго "Нигьаяталда".
РухI бахъулеб гIужалъ "Ясин" ва "р-рагIди" абурал суратал цIалиялъулги, гьелъул хIикматалъулги баян
Гьединлъидал рухI бахъулев чиясда аскIоб тIатун "Ясин" цIализеги суннатлъула, балъго "сурату ррагIди" цIализеги суннатлъула. "Ясин" цIалиялъул хIикмат-гьесда "Ясиналда жанир рехсарал, къиямасеб къоялъ тIаде рахъинариги, гьенир кколел ахIвалалги ракIалде щвезари буго. "Сурату р-рагIди" цIалиялъул хIикмат — рухI бахъи бигьа гьаби буго. Холев чиясда аскIоб гьеб кIиябго сурат цIаланани, гьев чи лъедаса гIорцIун хола, хабалъеги лъугьунаян буго хIадисалда.
Гьезул кинабха цебе ккезабилеб? Цояз абулеб буго, "Ясин" цебе ккезабилилан, гьелъул хIакъалъулъ рачIарал хIадисал кьучIал ругелъул, — абун. Цогидаз абулеб буго "сурату р-рагIди" цебе ккезабилилан. Гьаниб рекъараб буго рухI бахъулев чиясул хIалалъухъ балагьизе, гьев чи бичIчIиялдаги ватани, къиямасеб къоялъ тIаде рахъиналъул пикру гьабуледухъги гьеб ракIалде щоледухъги ватани, "Ясин" цебе цIалила, ватичIони "РагIди" цебе цIалила. Гьедин абуна Шабрамулсияс. Гьединго хIадисалда бачIана, МухIаммадил умматалъул каки чури букIун, рацIалъиялда холев чиясда акIов жинда салам лъеяв ЖабрагIил малайк вукIунилан, гьединлъидал унтарав чиясги, холев чиясги хIаракат бахъизе лъикIаб буго каки чуриялда даимлъизе. Гьесда аскIор ругезги хIаракат бахъизе ккела лъикIаб гурони жо бицинчIого рукIине, малаикзабаз гьез абураб жоялъе аминилан абулилан бугелъул.
Хун хадуса гьесул берал къанщизариялъулги, хварасул нилъу бухьиналъулги, рищалаби тамах гьариялъулги баян
РухI бахъулев чи хвей хIакълъараб мехалъ, гьесул берал къанщизаризе суннатаб буго, бералги рагьун хутIун гьесул сурат сурун бихьичIого букIине. Берал къанщизарулев чияс гьал рагIабиги абила: "Бисмиллагьи ва гIала миллати расулиллагьи", — абун. (МагIна: "Аллагьасул кумекалдалъунги Аллагьасул Расуласул диналда рекъонги" (саллаллагьу гIалайгьи ва саллам). ГIебаб чIартидалъун гьесул нилъуги бетIерги, кIиябго цадахъ бухьинеги суннатаб буго, гьакIкIараб кIалдиса жанибе хIутI-хъумур гIадаб жоги лъугьине хIинкъи бугелъул, хварасул сипатги сурукълъичIого букIине.
Гьединго суннатлъула килщалги, цогида рищалабиги тамах гьаризеги, кверал гъуждуздехун сукIизарун, махIу мачIалдехун сукIизабун, мачI чехьалдехун сукIизабун, хадур ритIизарун. Тамах гьаричIони, цIорон хадуса киналго рищалабиги къвакIун чIола ва чурулесе гьев чуризеги захIмалъула. Щайин абуни рухI батIалъараб сагIаталъ чорхолъ хинлъи букIаго рищалаби рагъа-рачаризаруни гьел тамахго чIола, цIорон хадусайин абуни гьел тамах гьаризе рес букIунаро. Холаго гьесда тIад букIараб ретIел бигьа гьабун тIаса бахъила, гьесул черхалда махIкIутIи хехлъичIого букIине. ТIадагьаб пардав тIадеги рехун, бетIералдаса хIатIазде щвезегIан гъоркьанги кIиябго рагIал ккезабун, черх бахчизабила.
РетIел бахъулаго, тIад пардав рехулаго хварасул черх загьир гьабиялдасаги цIунила, хасго цIунила гIаврат загьирлъизе теялдаса. Ракьалдаса борхизеги гьабун, я тахида, яги цоги жоялда тIад, босенги гъоркь лъечIого жаназаги лъела. Щай абуни, бусадул хинлъиялъ жаназа хисизабизе рес бугелъул.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *